Granatowa Piekarnia

Sylvester Graham (1794–1851) był amerykańskim prezbiteriańskim kaznodzieją i ojcem reformy dietetycznej w XIX wieku. Choć dziś kojarzymy go głównie z herbatnikami „Graham crackers”, w swoich czasach był żarliwym reformatorem, który wierzył, że zbawienie duszy zaczyna się od... układu pokarmowego.

Graham stał się symbolem walki z uprzemysłowioną produkcją żywności, a jego centralnym narzędziem była mąka pełnoziarnista.

Sylvester Graham i krucjata przeciwko „białej śmierci”

W czasach Grahama rewolucja przemysłowa zaczęła masowo produkować białą, rafinowaną mąkę, którą wybielano toksycznymi substancjami (np. ałunem czy chlorem). Graham uznał to za grzech przeciwko naturze.

• • Boski zamysł ziarna: Twierdził, że Bóg stworzył ziarno pszenicy jako całość. Odrzucanie otrębów i zarodków (czyli tego, co Graham nazywał „zewnętrzną powłoką”) było dla niego aktem pychy niszczącym zdrowie.
• • Mąka Grahama: Opracował własny typ mąki – grubo mielonej, nierafinowanej i całkowicie naturalnej. To właśnie ona stała się fundamentem tzw. „diety Grahamitów”.

Chleb jako lekarstwo na popędy

Dla Grahama mąka pełnoziarnista miała niemal mistyczne właściwości regulujące ludzką naturę:

• • Poskromienie temperamentu: Graham wierzył, że biała mąka i mięso nadmiernie pobudzają organizm, prowadząc do agresji i „nieczystych myśli”. Chleb pełnoziarnisty miał koić zmysły i pomagać w zachowaniu wstrzemięźliwości.
• • Zdrowie jelit: Był jednym z pierwszych propagatorów błonnika. Uważał, że zaparcia są źródłem większości chorób cywilizacyjnych, a gruboziarnista mąka jest naturalnym „mechanizmem czyszczącym”.
• • Domowy wypiek: Graham kładł ogromny nacisk na to, by chleb był pieczony w domu przez „cnotliwe matki i żony”, a nie w komercyjnych piekarniach, które oskarżał o chciwość i psucie jakości chleba.

Hildegarda z Bingen (1098–1179) to jedna z najbardziej fascynujących postaci średniowiecza – wizjonerka, kompozytorka, przyrodniczka i pierwsza w historii kobieta lekarz. Jako przeorysza klasztoru w Rupertsbergu stworzyła holistyczny system medyczny, który do dziś ma swoich zwolenników.

W jej filozofii zdrowia centralne miejsce zajmuje orkisz (Triticum spelta). Hildegarda uważała go za ziarno doskonałe, przewyższające wszystkie inne zboża pod względem wartości odżywczych i energetycznych.

Hildegarda i orkisz: „Najlepsze ze zbóż”

Dla św. Hildegardy orkisz nie był po prostu składnikiem diety, ale uniwersalnym lekiem. W swoim dziele Physica pisała o nim w samych superlatywach:

• • Właściwości rozgrzewające: Według niej orkisz jest „ciepły, tłusty i pełen siły”, co miało zapewniać organizmowi optymalną energię.
• • Budowanie „dobrej krwi”: Hildegarda twierdziła, że spożywanie orkiszu sprawia, iż ciało staje się silne, a krew czysta.
• • Wpływ na psychikę: Wierzyła, że dieta oparta na tym zbożu przynosi „pogodny umysł i radosne usposobienie”.

Chleb orkiszowy jako fundament życia

Chleb orkiszowy był dla niej podstawą każdego posiłku. Według zaleceń mniszki, powinien on być wypiekany z pełnego ziarna, bez zbędnych dodatków, aby zachować swoją „siłę życiową” (którą nazywała viriditas – siłą zazielenienia).

W systemie hildegardiańskim chleb ten:

• • Jest lekkostrawny: W przeciwieństwie do pszenicy, orkisz miał być łatwo przyswajalny nawet przez osoby o bardzo słabych żołądkach.
• • Regeneruje organizm: Hildegarda zalecała go chorym jako środek na wzmocnienie mięśni i regenerację tkanek po przebytych infekcjach.